|
|
|
9 դեկտեմբերի 2009թ.
"Առաոտ"
¶³½Ç ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý §µ³Ý³Ó¨Á¦ ϳ٠§áñå»ë½Ç å³ÛÃÛáõÝÝ»ñÁ Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ã¹³éݳݦ ò³íáù ëñïÇ, ³ÛÝå»ë ¿ ëï³óí»É, áñ óñï»ñÁ ëÏë»Éáõ Ñ»ï ³í»ÉÇ Ñ³×³Ë³ÏÇ »Ý ¹³éÝáõÙ Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ·³½Ç û·ï³·áñÍÙ³Ý Ñ»ï ϳåí³Í ¹Åµ³Ëï ¹»åù»ñÁ: ìÇ׳ϳ·ñáõÃÛáõÝÁ óáõÛó ¿ ï³ÉÇë, áñ ¹ñ³Ýó ٻͳٳëÝáõÃÛ³Ý å³ï׳éÁ ·³½û·ï³·áñÍÙ³Ý ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÇ Ë³ËïáõÙÝ»ñÝ »Ý: ²Û¹ ³éáõÙáí Éáõñç ¿ Çñ³íÇ׳ÏÁ èáõë³ëï³ÝáõÙ, áñï»Õ ٳѳóáõÃÛ³Ý ï³ëÝÛ³Ï ¹»åù»ñáí áõÕ»ÏóíáÕ å³ÛÃÛáõÝÝ»ñÇ ³Ýݳ˳¹»å ³× ¿ ·ñ³ÝóíáõÙ: ´áÉáñÁ ¹»é ËáëáõÙ »Ý Ùáï »ñ»ù ß³µ³Ã ³é³ç ØáëÏí³ÛÇ Ñ³ñ³í-³ñ¨»ÉùáõÙ ï»ÕÇ áõÝ»ó³Í áÕµ»ñ·áõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ, »ñµ Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ ·³½Ç å³ÛÃÛáõÝÇó 5 ѳñϳÝÇ µ³½Ù³µÝ³Ï³ñ³Ý ß»ÝùáõÙ ïáõÅ»ó 14 Ù³ñ¹, áñÇó 4-Á »ñ»Ë³Ý»ñ ¿ÇÝ: Úáõñ³ù³ÝãÛáõñ ÝÙ³ÝûñÇÝ³Ï ¹»åùÇ Ù³ëÇÝ Éë»Éáõó Ñ»ïá ³ÝÑݳñÇÝ ¿ ãËáñÑ»É ë»÷³Ï³Ý ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ: â¿՞ áñ ݳ¨ Ù»ñ »ñÏñáõÙ »Ý ï»ÕÇ áõÝ»ÝáõÙ ¹Åµ³Ëï å³ï³Ñ³ñÝ»ñ ·³½Çó: ì»ñçÇÝÁ, ûñ¨ë, 2007 Ãí³Ï³ÝÇ û·áëïáëÇÝ, ºñ¨³ÝÇ ÞÇñ³½Ç ÷áÕáóáõÙ ·ïÝíáÕ µ³½Ù³µÝ³Ï³ñ³Ý ß»ÝùáõÙ ï»ÕÇ áõÝ»ó³Í å³ÛÃÛáõÝÝ ¿ñ:
ÆÝãå»±ë ³Ýíï³Ý·áõÃÛáõÝ ³å³Ñáí»É Ï»Ýó³ÕáõÙ ·³½ û·ï³·áñÍ»ÉÇë: ²Ûë ËݹñÇ ßáõñç ·ÉáõË »Ý ÏáïñáõÙ µ³½Ù³ÃÇí »ñÏñÝ»ñÇ ·³½³µ³ßËÙ³Ý ÁÝÏ»ñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù³ëݳ·»ïÝ»ñÁ: Æñ³å»ë, µ³ñ¹ ËݹÇñ ¿, »ñµ ѳßíÇ »ë ³éÝáõÙ, áñ ·ñ»Ã» µáÉáñ ³ñï³Ï³ñ· å³ï³Ñ³ñÝ»ñÇ ÑÇÙùáõÙ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ ·áñÍáÝÝ ¿, ÇÝãÁ, ó³íáù ëñïÇ, ³ÝϳÝ˳ï»ë»ÉÇ ¿: Àݹ áñáõÙ, ÓÙé³ÝÁ å³ïÏ»ñÝ ³é³í»É íï³Ý·³íáñ ¿ ³ÛÝ ³éáõÙáí, áñ ·³½³ëå³éáÕ µÝ³ÏÇãÝ»ñÁ ëÏëáõÙ »Ý ç»éáõó»É µÝ³Ï³ñ³ÝÝ»ñÁ, ß³ï ¹»åù»ñáõÙ ³Ýï»ë»Éáí ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÁ: ÆëÏ Ñ»ïá µáÉáñÁ ÙdzӳÛÝ ½³ñÙ³ÝáõÙ »Ý ·³½Ç µ³½Ù³µÝáõÛà ³ñï³Ñáëù»ñÇó, å³ÛÃÛáõÝÝ»ñÇó ¨ Ññ¹»ÑÝ»ñÇó:
ÆѳñÏ», ãÇ Ï³ñ»ÉÇ ³ÏÝÏ³É»É ·³½Ç ë³ñù³íáñáõÙÝ»ñÇ µ³ó³éÇÏ ³Ýíï³Ý·áõÃÛáõÝ, ³é³í»É ¨ë` í»ñçݳϳÝáñ»Ý ÉáõÍ»É Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ ·áñÍáÝÇ ËݹÇñÁ, µ³Ûó ³é³í»É³·áõÛÝë Ùáï»Ý³É ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÇ å³Ñå³ÝÙ³ÝÁ ¨ ųٳݳÏÇÝ ¨ áñ ß³ï ϳñ¨áñ ¿, áñ³Ïáí ëå³ë³ñÏ»É ·³½³ëå³éÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÁ` Ñݳñ³íáñ ¿: ²Û¹ Ýå³ï³Ïáí г۳ëï³ÝáõÙ ¹»é¨ë 2005 Ãí³Ï³ÝÇÝ ëï»ÕÍí»É ¿ »ñÏñÇ ïÝï»ëáõÃÛ³Ý ·³½³ëå³éÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ëå³ë³ñÏÙ³Ý ÇÝëïÇïáõï, áñÇ µáÉáñ ·áñͳéáõÛÃÝ»ñÝ Ç ëϽµ³Ý» ѳÝÓݳñ³ñí»É »Ý §Ð³Ûèáõë·³½³ñ¹¦ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³ÝÁ: àñáß Å³Ù³Ý³Ï Ñ»ïá, ³í»ÉÇ ×Çßï, 2007 Ãí³Ï³ÝÇ ÑáõÉÇëÇÝ §Ð³Ûèáõë·³½³ñ¹Ý¦ ³Û¹ Çñ³í³ëáõÃÛáõÝÝ»ñÁ å³Ûٳݳ·ñ³ÛÇÝ ÑÇÙáõÝùÝ»ñáí ÷á˳Ýó»É ¿ §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ Ù³ëݳíáñ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³ÝÁ: ²Û¹áõѳݹ»ñÓ, §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý å³ï³ë˳ݳïíáõÃÛ³Ý ÏñáÕÝ ³é ³Ûëûñ §Ð³Ûèáõë·³½³ñ¹Ý¦ ¿: Àݹ áñáõÙ, í»ñçÇÝÇë ÏáÕÙÇó Ý»ñϳ۳óíáÕ å³Ñ³ÝçÝ»ñÁ µ³í³Ï³ÝÇÝ µ³ñÓñ »Ý:
§¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ-Ý ³Ûëûñ ѳ·»ó³Í ¿ ųٳݳϳÏÇó ï»ËÝÇϳÛáí: ¸ñ³Ýó ÃíáõÙ »Ý ¿É»ÏïñáݳÛÇÝ ë³ñù³íáñáõÙÝ»ñ, áñáÝó ÙÇçáóáí Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ Ñݳñ³íáñ ¿ ѳÛïݳµ»ñ»É ·³½Ç ³ñï³ÑáëùÁ, ÍËÝ»Éáõ۽ݻñÇ Ù³ùñÙ³Ý áõ ³ËïáñáßÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ݳ˳ï»ëí³Í ë³ñù³íáñáõÙÝ»ñÁ, ÷á˳¹ñ³ÙÇçáóÝ»ñÁ ¨ ³ÛÉÝ: §Ø»Ýù Ùßï³å»ë ϳñ¨áñáõÙ »Ýù ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý Ñ³·»óí³ÍáõÃÛáõÝÁ: ¸³ Ý³Ë ¨ ³é³ç Ý߳ݳÏáõÙ ¿ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý µáÉáñ ï³ñ³Íù³ÛÇÝ Í³é³ÛáõÃÛáõÝÝ»ñÇ áõ ï»Õ³Ù³ë»ñÇ Ñ³Ù³ÉñáõÙ í»ñ³ÑëÏÙ³Ý ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ÙÇçáóÝ»ñáí, ÇÝãåÇëÇù »Ý, ûñÇݳÏ, »íñáå³Ï³Ý Ñ»ÕÇݳϳíáñ §TESTO¦ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ·³½Ç ³ñï³ÑáëùÇ áñáÝÇã ë³ñù»ñÁ: §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ç³Ýù»ñáí Ùß³Ïí»É ¿ ÍËÝ»Éáõ۽ݻñÇ ¨ û¹³ÙÕÇã áõÕÇÝ»ñÇ ù³ñßÁ ëïáõ·áÕ ¨ í»ñ³ÑëÏáÕ ·»ñ½·³ÛáõÝ ë³ñù: §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ÏáÕÙÇó ݳ˳·Íí»É »Ý Í˳ï³ñÝ»ñÇ Ñ³ïáõÏ Ñ³ñÙ³ñ³ÝùÝ»ñ ¨ å³ïñ³ëïí»É »Ý ÷áñÓÝ³Ï³Ý ûñÇݳÏÝ»ñ, áñáÝù ù³Ùáõ ³éϳÛáõÃÛ³Ý ¹»åùáõÙ å³ßïå³ÝáõÙ »Ý ÍËÇ Ñݳñ³íáñ »ï Ý»ñÑáëùÇ íï³Ý·Çó: ø³Ùáõ Å³Ù³Ý³Ï µ³ó³éí³Í ã¿ ËáÕáí³ÏÝ»ñÇó ¹áõñë »ÏáÕ Ãáõݳíáñ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ Ý»ñÑáëùÁ, áñÁ ÝáõÛÝå»ë ϳÝËíáõÙ ¿ ³Ûë Í˳ï³ñÝ»ñÇ ßÝáñÑÇí: ՆáõÛÝÇëÏ Ã»Ã¨ ù³Ùáõ ¹»åùáõÙ Í˳ï³ñÁ ѳٳÉñáÕ Ñ³ñÙ³ñ³ÝùÁ (¹ñáß³Ï) åïïíáõÙ ¿ ù³ÙáõÝ Ñ³Ï³é³Ï` µ³ó³é»Éáí û¹Ç »ï Ý»ñÑáëùÁ: êñ³Ýó Ù³ëë³Û³Ï³Ý Ý»ñ¹ñáõÙÝ, ûñÇݳÏ, ³é³ÝÓݳïÝ»ñáõÙ, ÏÝí³½»óÝÇ ßÙáÉ ·³½Çó Ãáõݳíáñí»Éáõ ѳí³Ý³Ï³ÝáõÃÛáõÝÁ¦. – Ù»½ Ñ»ï ½ñáõÛóáõÙ ³ë³ó §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ïÝûñ»Ý ê³Ùí»É ØÑ»ñÛ³ÝÁ:
îå³íáñÇã ¿ ݳ¨ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÇ ÃíÇ ³×Ç ¹ÇݳÙÇϳÝ` ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý ëϽµÇÝ 750 ³ß˳ï³ÏóÇ ¹ÇÙ³ó` ³ÛÅÙ ³ñ¹»Ý 980: Àݹ áñáõÙ, §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇëݦ ³Ûëûñ ÙÇ³Ï ÁÝÏ»ñáõÃÛáõÝÝ ¿, áõÙ íëï³Ñí³Í ¿ ѳÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý áÕç ï³ñ³ÍùáõÙ ·³½³ëå³éÙ³Ý Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ëå³ë³ñÏáõÙÁ: Æñ³íÇ׳ÏÝ, ÇÝãå»ë ³ëáõÙ »Ý, å³ñï³íáñ»óÝáÕ ¿: ÀÝÏ»ñáõÃÛáõÝÝ áõÝÇ ·³½³ëå³éÙ³Ý Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ëå³ë³ñÏÙ³Ý 17 ï³ñ³Íù³ÛÇÝ Í³é³ÛáõÃÛáõÝ ¨ 44 ï»Õ³Ù³ë ¨ Çñ³Ï³Ý³óÝáõÙ ¿ ßáõñç 600000 µÝ³ÏÇã-µ³Å³Ýáñ¹Ý»ñÇ, ÇÝãå»ë ݳ¨ 3400 ϳ½Ù³Ï»ñåáõÃÛáõÝÝ»ñÇ áõ Ó»éݳñÏáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ·³½³ëå³éÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ëå³ë³ñÏáõÙÁ:
Æ ¹»å, §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ-áõÙ Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý áñ³Ï³íáñÙ³Ý µ³ñÓñ³óÙ³Ý Ýå³ï³Ïáí Ùßï³å»ë Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ ¿ ³ß˳ï³ÏÇóÝ»ñÇ áõëáõóáõÙ: êáõÛÝ Ñ»ï¨áÕ³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ ³ñ¹ÛáõÝù ¿ êå³éáÕÝ»ñÇ ³½·³ÛÇÝ ³ëáódzódzÛÇ ÏáÕÙÇó Çñ³Ï³Ý³óíáÕ áõëáõÙݳëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ³ñ¹ÛáõÝùÁ, ѳٳӳÛÝ áñÇ, í»ñçÇÝ Ù»Ï ï³ñí³ ÁÝóóùáõÙ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ýϳïٳٵ µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý ÏáÕÙÇó ¹ñ³Ï³Ý í»ñ³µ»ñÙáõÝùÇ ½·³ÉÇ ³× ¿ ³ñӳݳ·ñí»É: ´³ÝÝ ³ÛÝ ¿, áñ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ÷³Ï³Ý³·áñÍÝ»ñÁ, áíù»ñ áõÕÕ³ÏÇáñ»Ý ³éÝãíáõÙ »Ý ·³½³ëå³éáÕ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ Ñ»ï, ³í»ÉÇ áõß³¹Çñ ¨ µ³ñÛ³óϳÙáñ»Ý »Ý í»ñ³µ»ñíáõÙ Çñ»Ýó ·áñÍÇÝ áõ å³ñï³Ï³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñÇÝ:
ÆÝã í»ñ³µ»ñáõÙ ¿ ·³½³ëå³éÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·Ç ëå³ë³ñÏÙ³ÝÁ, ³å³ ³ÛÝ å³ñï³¹Çñ µÝáõÛà ¿ ÏñáõÙ: ²ÛÉ Ï»ñå Ñݳñ³íáñ ã¿: â¿, áñ Ù»ñ »ñÏñáõÙ ³Ûëûñ ѳßí³ñÏíáõÙ ¿ §Ð³Ûèáõë·³½³ñ¹Ç¦ ÏáÕÙÇó ·³½³ýÇϳóí³Í 600000 µ³Å³Ýáñ¹, áñáÝó ٻͳٳëÝáõÃÛáõÝÁ µ³½Ù³µÝ³Ï³ñ³Ý ß»Ýù»ñÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñ »Ý: ºí ÝáõÛÝÇëÏ Ù»Ï µÝ³Ï³ñ³ÝáõÙ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÁ ãå³Ñå³Ý»ÉÁ ÑÕÇ ¿ ݳ¨ ѳñ¨³ÝÝ»ñÇ ³éáÕçáõÃÛ³Ý áõ ÏÛ³ÝùÇ Ýϳïٳٵ íï³Ý·³íáñ ¨ Éáõñç ѻ勉ÝùÝ»ñáí:
ÐÇÙÝ³Ï³Ý å³Ñ³ÝçÁ, áñÁ Ý»ñϳ۳óíáõÙ ¿ ëïáõ·áÕÝ»ñÇÝ (ÅáÕáíáõñ¹Ý ³Û¹å»ë ¿ ÏáãáõÙ Ýñ³Ýó), ³ÛÝ ¿, áñ ëå³ë³ñÏÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÝ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É áñ³ÏÛ³É Ù³Ï³ñ¹³Ïáí: ²ÛÉ Ï»ñå ³ë³Í, Ó»éù ³éÝ»É µáÉáñ ѳٳå³ï³ëË³Ý ÙÇçáóÝ»ñÁ, ϳÝË»Éáõ ѳٳñ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ ÏáÕÙÇó ëå³ëíáÕ ³ÛÝ ù³ÛÉ»ñÁ, áñáÝù ϳé³ç³óÝ»Ý íï³Ý·³íáñ Çñ³íÇ׳ÏÝ»ñ, ÃáõݳíáñáõÙÝ»ñ, ·³½Çó ˻չí»Éáõ ¹»åù»ñ ¨ ³ÛÉ Ñ»ï¨³ÝùÝ»ñ: Àݹ áñáõÙ, ³Ù»Ý³Ï³ñ¨áñÁ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ Ñ»ï µ³ó³ïñ³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÝ ¿: ²ÝÑñ³Å»ßï ¿ Ïáïñ»É Ó¨³íáñí³Í ϳñÍñ³ïÇåÁ ¨ ѳëϳóÝ»É Ù³ñ¹Ï³Ýó, áñ §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ÷³Ï³Ý³·áñÍÁ ãÇ ½µ³ÕíáõÙ §Ó»éù»ñ áÉáñ»Éáí¦ ¨ áñ ·³½³ëå³éÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·Á ߳ѳ·áñÍ»ÉÇë ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ï³ÝáÝÝ»ñÇÝ ãѻ層ÉÁ ÑÕÇ ¿ áÕµ»ñ·³Ï³Ý ѻ勉ÝùÝ»ñáí:
²Ûëáõѳݹ»ñÓ, áñù³Ý ¿É áñ ëå³ë³ñÏáõÙÁ å³ïß³× áñ³Ïáí Çñ³Ï³Ý³óíÇ, ÙǨÝáõÛÝ ¿, »Ã» µÝ³Ï³ñ³ÝáõÙ 80-³ÙÛ³ ÙdzÛÝ³Ï ï³ñ»ó Ù³ñ¹ ¿ ³åñáõÙ, áí ݳ¨ ëÏÉ»ñá½áí ¿ ï³é³åáõÙ, Ñݳñ³íáñ ã¿ åݹ»É, áñ ϳñ»ÉÇ ¿ 100 ïáÏáëáí í»ñ³óÝ»É µáÉáñ íï³Ý·³íáñ ѻ勉ÝùÝ»ñÁ: ÆëÏ Ù»ñ »ñÏñáõÙ, ÇÝãå»ë ѳÛïÝÇ ¿, µ³Å³Ýáñ¹Ý»ñÇ áñáß³ÏÇ ËáõÙµ ϳ, áñáÝù å³ïϳÝáõÙ »Ý éÇëϳÛÇÝ ËÙµÇÝ` ÙdzÛÝ³Ï Ãá߳ϳéáõÝ»ñ, ÑÇí³Ý¹Ý»ñ, ѳñµ»óáÕÝ»ñ ¨ ³ÛÉÝ: Æ Ñ³í»ÉáõÙÝ ³ëí³ÍÇ å»ïù ¿ Ýß»É Ý³¨, áñ ³Ûëûñ ·³½³ëå³éáÕ µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý Ù»Í³Ù³ëÝáõÃÛ³Ý µÝ³Ï³ñ³ÝÝ»ñáõÙ ·³½³ë³ñù»ñÁ ýǽÇϳå»ë ¨ µ³ñáÛ³å»ë Ù³ßí³Í »Ý ¨ ÷³Ï³Ý³·áñÍÇ Çñ³í³ëáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ù»ç ãÇ ÙïÝáõÙ µÝ³ÏãÇÝ Ñ³Ùá½»É ¹ñ³Ýù Ýáñáí ÷á˳ñÇÝ»É: ØÇÝã¹»é, Ù»ÕÙ ³ë³Í, ³Û¹ûñÇÝ³Ï ·³½³ë³ñù»ñÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÝ ³Ù»Ý í³ÛñÏÛ³Ý Ï³ñáÕ ¿ ³ÙµáÕç ß»ÝùÇ å³ÛÃÛáõÝÇ å³ï׳é ѳݹÇë³Ý³É: ºí í»ñç³å»ë ÓÙé³ÝÁ, »ñµ ÙdzóíáõÙ »Ý ·³½áí ³ß˳ïáÕ ç»éáõóÇãÝ»ñÁ, ·áñÍݳϳÝáõÙ ß³ï µ³ñ¹ ¿ ³ÛÝåÇëÇ Ñ³×³Ë³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ ³Ûó»É»É µáÉáñ 600000 µ³Å³Ýáñ¹Ý»ñÇÝ, áñå»ë½Ç Ùßï³å»ë í»ñ³ÑëÏ»ÉÇ ÉÇÝÇ ³éϳ ç»éáõóÇã ë³ñù»ñÇ Í˳ï³ñÝ»ñÇ ù³ñßÁ:
§²Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý åñáµÉ»ÙÇ ÉáõÍáõÙÁ, µÝ³Ï³Ý ¿, ó³Ýϳó³Í ·³½³Ù³ï³Ï³ñ³ñ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ³é³çݳѻñà ËݹÇñÝ ¿: ²Ûë ³éáõÙáí г۳ëï³ÝÝ ³é³çÇÝÝ ¿ ²äÐ »ñÏñÝ»ñÇ ó³ÝÏáõÙ, áñï»Õ Çñ³Ï³Ý³óíáõÙ ¿ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·»ñÇ Ù³ëë³Û³Ï³Ý ï»Õ³¹ñáõÙ, Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ ëáõµÛ»ÏïÇí ·áñÍáÝÁ µ³ó³é»Éáõ Ýå³ï³Ïáí: ÀÝóóÇÏ ï³ñí³ ¹»Ïï»Ùµ»ñ ³Ùëí³ ïíÛ³ÉÝ»ñáí ·³½³ëå³éáÕ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ µÝ³Ï³ñ³ÝÝ»ñáõÙ ï»Õ³¹ñí»É ¿ 226291 ³½¹³Ý߳ݳÛÇÝ ë³ñù ¨ ³Ýç³ïÇã ϳ÷áõÛñ: ²½¹³Ý߳ݳÛÇÝ ë³ñùÁ ï»Õ³¹ñíáõÙ ¿ å³ïÇÝ ¨ ÙdzóíáõÙ ¿É»Ïïñ³ëÝáõóÙ³Ý í³ñ¹³ÏÇÝ: ¶³½Ç ³ñï³ÑáëùÇ ¹»åùáõÙ ³ÛÝ Ó³ÛݳÛÇÝ ¨ Éáõë³ÛÇÝ ³½¹³Ýß³Ý ¿ ѳÕáñ¹áõÙ: ²Ýç³ïÇã ϳ÷áõÛñÁ ï»Õ³¹ñíáõÙ ¿ ѳßíÇãÇó Ñ»ïá µÝ³Ï³ñ³Ý ÙïÝáÕ ·³½Ç ËáÕáí³ÏÇ íñ³: γ÷áõÛñÝ ³ß˳ïáõÙ ¿, »ñµ ³Ñ³½³Ý·áõÙ ¿ ³½¹³Ý߳ݳÛÇÝ ë³ñùÁ (ëñ³Ýù ¿É»Ïïñ³Ï³ÝáõÃÛ³Ùµ ÷áËϳå³Ïóí³Í »Ý) ¨ ·³½Ç ÙáõïùÁ µÝ³Ï³ñ³Ý ÙÇ ù³ÝÇ í³ÛñÏÛ³ÝÇó ³íïáÙ³ï Ï»ñåáí ³ñ·»É³÷³ÏíáõÙ ¿: Æ ¹»å, ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý ë³ñù»ñÁ ÝáõÛÝå»ë ëå³ë³ñÏáõÙ »Ý §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ÷³Ï³Ý³·áñÍÝ»ñÁ¦-³ëáõÙ ¿ å³ñáÝ ØÑ»ñÛ³ÝÁ:
´Ý³Ï³ñ³ÝáõÙ ³½¹³Ý߳ݳÛÇÝ ë³ñùÇ ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ µÝ³Ï³Ý³µ³ñ ãÇ Ý߳ݳÏáõÙ, áñ ϳñ»ÉÇ ¿ ³Ûɨë áõß³¹Çñ ¨ ½·áÝ ãÉÇÝ»É ·³½³ë³ñù»ñÁ ߳ѳ·áñÍ»ÉÇë: ²Ñ³ û ÇÝãáõ §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ·áñÍáõÝ»áõÃÛáõÝÁ Ý»ñ³éáõÙ ¿ ·³½³ë³ñù»ñÇ ³Ýíï³Ý· ߳ѳ·áñÍÙ³ÝÝ áõÕÕí³Í Ýáñ³Ýáñ áõÕÇÝ»ñÇ áñáÝÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÝ»ñ: ²Ûë ÏáÝï»ùëïáõÙ ¿, áñ µÝ³ÏãáõÃÛ³Ý ï»Õ»Ï³óí³ÍáõÃÛ³Ý ËݹñÇÝ ³é³Ýóù³ÛÇÝ ï»Õ ¿ ѳïϳóíáõÙ:²Ûë å³ÑÇ ¹ñáõÃÛ³Ùµ ѳÝñ³å»ïáõÃÛ³Ý áÕç ï³ñ³ÍùáõÙ ï»Õ³¹ñí³Í ÏáÙáõÝ³É í׳ñáõÙÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ ݳ˳ï»ëí³Í 307 §Tel-cell¦ ï»ñÙÇݳÉÝ»ñáõÙ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ »ñÏáõ ñáå»Ý Ù»Ï óáõó³¹ñíáõÙ ¿ 12 í³ÛñÏÛ³Ý ï¨áÕáõÃÛ³Ùµ ÑáÉáí³ÏÁ, áñÁ Ïáã ¿ ³ÝáõÙ µÝ³ÏãáõÃÛ³ÝÝ ³é³í»É ½·áÝ ¨ ½·áõÛß ÉÇÝ»É ÓÙé³Ý ÁÝóóùáõÙ, ÇëÏ ç»éáõóÙ³Ý ë³ñù»ñÇ ï»Õ³¹ñáõÙÝ Çñ³Ï³Ý³óÝ»É ÙdzÛÝ §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ÷³Ï³Ý³·áñÍÇ Ý»ñϳÛáõÃÛ³Ùµ: ÜٳݳïÇå ï»ùëïáí Ïáã-Ëݹñ³Ýù ¿ ï³ñ³Íí»É ݳ¨ Ù»ïñáåáÉÇï»ÝÇ ·Ý³óùÝ»ñÇ í³·áÝÝ»ñÇó Ù»ÏáõÙ ¨ ï³ñµ»ñ áõÕ»ñÃÝ»ñÇ ³íïáµáõëÝ»ñáõÙ` ¹ñ³ÝóáõÙ ï»Õ³¹ñí³Í ϳËáíÇ µéݳÏÝ»ñÇÝ ÷³Ïóí³Í ·áí³½¹³ÛÇÝ Ã»ñÃÇÏÝ»ñÇ ÙÇçáóáí, Ýå³ï³Ï áõݻݳÉáí Ñݳñ³íáñÇÝë ٻͳóÝ»É ·³½³ë³ñù»ñÇ ³Ýíï³Ý· ߳ѳ·áñÍÙ³Ý í»ñ³µ»ñÛ³É Ù³ñ¹Ï³Ýó ï»Õ»Ï³óí³ÍáõÃÛáõÝÁ: ´³óÇ ³Û¹, ÓÙé³Ý ßñç³ÝáõÙ Yerevan City, SAS ¨ ³ÛÉ ëáõå»ñÙ³ñÏ»ïÝ»ñáõÙ ï»Õ³¹ñí³Í ¿Ïñ³ÝÝ»ñÇÝ óáõó³¹ñí»Éáõ ¿ 20 í³ÛñÏÛ³Ý ï¨áÕáõÃÛ³Ùµ ï»ë³ÑáÉáí³Ï, áñÁ ÝáõÛÝå»ë ½·áÝáõÃÛ³Ý Ïáã ¿ ·³½³ëå³éáÕ µÝ³ÏãáõÃÛ³ÝÁ: àôß³¹ñáõÃÛáõÝÇó ¹áõñë ã»Ý ݳ¨ ÐÐ Ù³ñ½»ñÁ: ²ÛÝï»Õ ï»Õ³Ï³Ý ¨ ϳµ»É³ÛÇÝ Ñ»éáõëï³ï»ëáõÃÛ³Ý ÙÇçáóáí Ïóáõó³¹ñíÇ §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ÏáÕÙÇó ÝáõÛÝ Ýå³ï³Ïáí å³ïñ³ëïí³Í 5 ñáå» ï¨áÕáõÃÛ³Ùµ ï»ë³ÝÛáõÃÁ:§²Ûë ³Ù»ÝÇ Ñ»ï Ù»Ïï»Õ, ѳٳå³ï³ëË³Ý Ññ³Ù³Ýáí ·áñͳÍáõÃÛ³Ý »Ý ÙïóíáõÙ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý ëå³ë³ñÏáÕ ³ÝÓݳϳ½ÙÇ Ñ³Ù³ñ³Ï³Éí³Í ÏñÍù³Ýß³ÝÝ»ñÁ: γñÍáõÙ »Ù ¹ñ³Ýó ³éϳÛáõÃÛáõÝÁ ½·³ÉÇáñ»Ý ÏÝå³ëïÇ µÝ³ÏÇãÝ»ñÇ íëï³ÑáõÃÛ³Ý µ³ñÓñ³óÙ³ÝÁ Ù»ñ ³ß˳ï³ÏóÇ Ýϳïٳٵ ¨ ÃáõÛÉ Ïï³ Ñ»ßïáõÃÛ³Ùµ ï³ñµ»ñ»É Ýñ³Ýó ·³½Ç, çñÇ, ¿É»Ïïñ³¿Ý»ñ·Ç³ÛÇ Ï»ÕÍ ï»ëáõãÝ»ñÇó¦-ѳí»É»ó §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ïÝûñ»ÝÁ: Æ ¹»å, §¾Û-Æ-æÇ ê»ñíÇë¦ êäÀ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý áÕç áÉáñïÁ Ý»ñ³é»É Ù»Ï Ñá¹í³ÍáõÙ, å³ñ½³å»ë Ñݳñ³íáñ ã¿: ²Û¹ å³ï׳éáí Ù»ñ ûñÃÇ ¿ç»ñáõÙ å³ñµ»ñ³µ³ñ ϳݹñ³¹³éݳÝù ³Ûë ûٳÛÇÝ, ٳݳí³Ý¹, áñ ÁÝÏ»ñáõÃÛ³Ý µ³ñ»Ñ³çáÕ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ùµ ¿ å³Ûٳݳíáñí³Í Ùáï 600000 ·³½³ëå³éáÕ µ³Å³Ýáñ¹Ý»ñÇ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³Ý Ù³Ï³ñ¹³ÏÁ:
Լիանա Գյոզալյան
16 հունիսի 2009թ.
"Հայոց աշխարհ"
ԿԱԼՈՐԻԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԿԱԽՎԱԾ՝ ՓՈԽՎՈՒՄ Է ԳԱԶԻ ՍԱԿԱԳԻՆԸ
Ներմուծվող գազի թանկացման պատճառով հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը ապրիլի 1¬ից բարձրացրեց Հայաստանում ներքին սպառման սակագները։ 81 հազար դրամի փոխարեն բնակիչ¬բաժանորդների համար 1000 խոր. մետր գազի սակագինը սահմանվեց 96 հազար դրամ։ Խոշոր սպառողների դեպքում 154¬ը դարձավ 215 դոլար։
Այս փոփոխությունից ընդամենը երկու ամիս անց "ՀայՌուսգազարդը" դիմել է խոշոր սպառողներին, մայիս ամսվա համար ներկայացնելով գազի նոր՝ ավելի բարձր սակագներ։ Ինչո՞վ է դա պայմանավորված։ "Հայոց Աշխարհ"¬ի հարցերին պատասխանում է "ՀայՌուսգազարդ" ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ ԱՇՈՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆԸ։
¬Մինչեւ նոր սակագնի հաստատումը ռուսական "Գազպրոմ" ընկերության հետ գործում էր մի պայմանագիր, որի համաձայն, գազի կալորիականությունից կախված՝ պետք է ճշգրտվեր բազային գինը։ Նախկինում բազային գինը տրված էր 7900՞200 կիլոկալորիա/խորանարդ մետր սահմանում։ Այսինքն՝ եթե կալորիականությունը 7900¬ից բարձրանար 8100 կամ իջներ 7700, ապա այս տիրույթում գնի որեւէ փոփոխություն տեղի չէր ունենա։ Դրանից ավել տատանումը ենթադրում է համապատասխան փոփոխություն։
Նախորդ ժամանակահատվածում գազի կալորիականությունը հիմնականում այս սահմաններում էր եւ նման խնդիր չէր առաջանում։ Նոր պայմանագրում այլեւս գոյություն չունի ՞200 կիլոկալորիա/խոր. մետր տատանողականությունը։ Սահմանված է միայն 7900 թիվը։ Այսինքն՝ եթե գազի կալորիականությունը դրանից բարձր է, ապա համապատասխանաբար պետք է ավել վճարվի, եթե ցածր է՝ հակառակը։
Այս տարի օրեր են եղել, որ ռուսական գազի կալորիականությունը հասել է անգամ 8600¬ի։ Իրանական գազի դեպքում կալորիականությունը 8000¬ին մոտ է։
Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը, սահմանելով սակագները, մշակել է մի բանաձեւ, որի համաձայն, գազի դիմաց վճարելով "Գազպրոմին", այդ գումարը պետք է վերցնենք մեր սպառողներից՝ փոխհատուցելու կալորիականության հետ կապված կորուստները։
Ցավոք, փոխհատուցումը վերաբերում է միայն խոշոր ձեռնարկություններին եւ դրա պատճառով ՙ"ՀայՌուսգազարդը" դեռեւս մեծ վնասներ է ունենում, քանի որ "Գազպրոմին" վճարում է ամբողջ գազի համար, բայց փոխհատուցումը ստանում է միայն խոշոր սպառողներից։ Բնակչության դեպքում այդ նորմը չի գործում։ Մինչդեռ բնակչության սպառումը գազամատակարարման մոտ 30¬35 տոկոսն է։ Դա նշանակում է, որ այդքանի համար փոխհատուցում չենք ստանում։
¬Կալորիականության վերջին փոփոխությունը խոշոր սպառողների սակագների վրա ի՞նչ ազդեցություն է թողել։ Որքա՞ն են բարձրացել սակագները։
¬Ներկա վիճակով այդ փոփոխության ազդեցությունը 1000 խոր. մետրի հաշվով կարող է լինել 2¬4 դոլար։ Ինչպես հայտնի է, մեր ամենախոշոր սպառողները ջերմակայաններն են։ Բայց նման տատանումներից չեն կարող դժգոհել, որովհետեւ բարձր կալորիականությունից միանգամից ավելանում է էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը։
Մնացած խոշոր սպառողների դեպքում որոշակի խնդիրներ կան։ Մասնավորապես ավտոլիցքավորման կայանները կալորիականության համար վճարելով լրացուցիչ գումարը, այն, ըստ էության, հետ չեն ստանում սպառողներից։ Դրա համար իրենք եւս պետք է կարողանան կալորիականության փոփոխություններին համապատասխան կարգավորել իրենց սակագները։ Խնդիրն այս է։
Իմիջիայլոց, ամբողջ աշխարհում գազի ծախսը որոշվում է ոչ թե խորանարդով, այլ կիլո/կալորիայով։ Մենք եւս անցնում ենք դրան, ինչը մեր կամքից դուրս է։ Դա "Գազպրոմի" հետ կնքված պայմանագրի կետ է եւ արտահայտված է հանձնաժողովի սահմանած բանաձեւով։ "ՀայՌուսգազարդը" դրանից չի շեղվում։
¬Ո՞վ է որոշում մատակարարվող գազի կալորիականությունը։
¬Գազի որակավորման չափանիշները չափում ենք նախ սահմանի վրա։
"ՀայՌուսգազարդն" ունի լուրջ լաբորատորիա Երեւանում։ Ունենք նաեւ շարժական լաբորատորիա, որը տարբեր տեղերում կարող է չափումներ իրականացնել։ Այնպես որ, մեր չափումները ստույգ են եւ բարձր ճշգրտությամբ։ Յուրաքանչյուր սպառող կարող է գալ եւ համոզվել։
¬Փաստորեն միայն ձեր ընկերությո՞ւնն է իրականացնում կալորիականության չափումներ։
¬Մեր ընկերության գործիքներն այսօր ամենալավն են։ Բայց եթե որեւէ մեկն այլ տեղ կարող է իրականացնել վկայագրած չափումներ, ապա հնարավորություն ունի վիճարկել մեր տվյալները։ Կարող եմ վստահեցնել, որ այսօր մեզանից լավ որեւէ մեկը չի կարող նման չափումներ իրականացնել։
ՎԱՍԱԿ ԹԱՐՓՈՇՅԱՆ
11 հունիսի 2009թ.
"Հայաստանի Հանրապետություն"
ԱՐԴԵՆ ՏԵՂԱԴՐՎԵԼ Է 111 ՀԱԶԱՐ ԱԶԴԱՆՇԱՆԱՅԻՆ ՍԱՐՔ
Անցյալ տարվա վերջին, ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշմամբ, "ՀայՌուսգազարդ" ընկերությունը սկսել է բնակելի շենքերի ներտնային գազասպառման համակարգում այրվող գազերի ազդանշանային սարքեր եւ վթարային անջատիչ կափույրներ տեղադրելու գործընթացը։ Ինչպես ավելի վաղ տեղեկացրել ենք ընթերցողին, այս ծրագիրը համահանրապետական է, ներառում է բոլոր համայնքները, որտեղ սպառվում է բնական գազ, եւ նպատակաուղղված է գազասպառումը հնարավորինս անվտանգ դարձնելու խնդրին։
Ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ Խաչիկ Բաղդասարյանի տեղեկացմամբ, առայսօր հանրապետությունում տեղադրվել է 111 հազար անվտանգության սարք, որից 52500–ը՝ Երեւանում։ 2009–ի համար նախատեսված է ընդհանուր առմամբ 250 հազար սարքի տեղադրում։ Փոխտնօրենի հավաստմամբ, աշխատանքներն ընթանում են ժամանակացույցից մի փոքր առաջանցումով։ Արդյո՞ք գործնականում արդարացնում է իրեն այս սարքը։ Խաչիկ Բաղդասարյանը նշեց, որ առայսօր արձանագրվել է 1099 դեպք, երբ գործի է գցվել անվտանգության սարքը։ Հասկանալի է, որ այդ դեպքերից յուրաքանչյուրը կարող էր դառնալ ծանր վթար, եթե ժամանակին չկանխվեր։
Հիշեցնենք, որ անվտանգության սարքերի տեղադրման գործընթացն իրականացվում է երեք փուլով։ Առաջին փուլում սարքերը տեղադրվում են բազմաբնակարան շենքերում գտնվող բնակարաններում։ Երկրորդ փուլում այդպիսի սարքեր տեղադրվելու են շենքերի շքամուտքերում։ Իսկ երրորդում՝ հերթը կհասնի մասնավոր սեկտորի առանձնատներին։
Ընկերության փոխտնօրենը հարկ համարեց եւս մեկ անգամ նշել, որ "Անվտանգության սարքերը տեղադրվում են "ՀայՌուսգազարդ"–ի ֆինանսական միջոցներով, բնակիչները դրանց համար չեն վճարում։ Իսկ եթե բնակիչ–բաժանորդը՝ ելնելով իր բնակարանի սխեմատիկ լուծումներից եւ առավել անվտանգ լինելու նպատակահարմարությունից, ցանկանում է տեղադրել լրացուցիչ եւս մեկ (կամ երկու) սարք, ապա պարտավոր է վճարել ինչպես սարքի, այնպես էլ տեղադրման արժեքը։ Անվճար տեղադրվում է միայն մեկ սարք»։
Գործընթացի անցած ամիսներին նկատվել է, որ առանձին բնակիչներ այդ սարքերը ցանկանում են տեղադրել բնակարանի՝ իրենց համար թվացյալ հարմար տեղերում, ինչի հետեւանքով անհամաձայնություն է առաջանում բնակչի եւ ընկերության մասնագետների միջեւ։ Այդօրինակ խոչընդոտները վերացված տեսնելու նպատակով՝ ընկերության փոխտնօրենը պարզաբանեց. "Սարքը բնակարանում տեղադրվում է անվտանգության ապահովման համար եւ պետք է, որ գտնվի գազի կուտակման առավել մեծ հավանականություն ունեցող հատվածում։ Իսկ այդպիսին համարվում է խոհանոցը։ Ընդդիմանալ այս տրամաբանությանը, կնշանակի նվազեցնել սարքի օգտակարության գործակիցը"։
Ըստ ընկերության մասնագետների, բնակիչները հաճախ ցանկանում են, որ անվտանգության սարքը տեղադրվի այն տարածքում, որտեղ գազի վառարանն է։ Այս մոտեցումը ընդունելի չէ այն պարզ պատճառով, որ եթե վառարանը գործածվում է միայն ձմռան ամիսներին, ապա խոհանոցի գազասալիկը՝ ամբողջ տարին։ Այստեղ հաշվի են առնում նաեւ այն միտումը, որ տարեցտարի փոքրանում է գազի վառարանների գործածման շրջանակը՝ տեղը զիջելով ջեռուցման կաթսաներին։ Հետեւաբար անվտանգության սարքերի տեղադրման հարցում ճիշտը մասնագիտական մոտեցումն է։ Ավելին, կա նաեւ միջանկյալ լուծում. մեկ անջատիչ կափույրը կարող է միացվել ազդանշանային երկու սարքի, որոնք կարող են տեղադրվել տարբեր սենյակներում։
"ՀայՌուսգազարդ" ընկերությունում նշում են, որ Հայաստանը առայժմ առաջինն է ԱՊՀ երկրների շարքում, որտեղ նախատեսված է գազասպառման համակարգերում անվտանգության սարքերի զանգվածային տեղադրում։
Ավելացնենք, որ "ՀայՌուսգազարդ" ընկերությունը հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով է ներկայացրել 2008–09թթ. ներդրումային իր ծրագիրը, որում վերոնշյալ աշխատանքնների իրականացման առաջին փուլի համար նախատեսված է 7,5 մլրդ դրամ։
Պետրոս ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ
20 դեկտեմբերի 2008թ.
"Հայաստանի Հանրապետություն"
ՍԿՍՎԵԼ Է ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՍԱՐՔԵՐԻ ՏԵՂԱԴՐՈՒՄԸ
Այն պարտադիր է բոլորի համար
Ներտնային գազամատակարարման կարեւորագույն բաղադրիչը՝ գազօգտագործման անվտանգությունը, ինչպես տեղեկացրել ենք, հանրապետությունում համարվում է առաջնահերթ լուծման խնդիր։ Կա այդ մասին կառավարության համապատասխան որոշումը։ Ահա եւ երեկ "ՀայՌուսգազարդ" ընկերությունն սկսեց անվտանգության ազդանշանային սարքերի տեղադրման գործընթացը։ Ընկերության գլխավոր տնօրենի տեղակալ Աշոտ Հովսեփյանը տեղեկացրեց, որ արդեն այդ սարքերից 8000 հատ հատկացվել են ընկերության տարածքային ծառայություններին։ Գործընթացը մեկնարկել է հանրապետության բոլոր մարզերում եւ մայրաքաղաքում։
"Ազդանշանային սարքերը եւ անջատիչ փականները կտրուկ բարձրացնում են անվտանգության աստիճանը, բայց դա չի նշանակում, որ կարելի է դրանից հետո իմիջիայլոց վերաբերվել գազի տնտեսությանը՝ ծխահեռացման համակարգին, օդափոխության համակարգին՝ հույսը դնելով միայն ազդանշանային սարքերի վրա։ Անվտանգությունը պահանջում է համակողմանի ուշադրություն, որ գործը միայն սարքի հույսին չմնա",–ասաց Աշոտ Հովսեփյանը։
Որպեսզի պատկերացնենք, թե ինչ աստիճանի կարեւորության խնդրի հետ գործ ունենք, ասենք, որ 2008թ. ընթացքում գազից թունավորման 30 դեպք է տեղի ունեցել, մահացել է 12 մարդ։ Այս կապակցությամբ փոխտնօրենը նշեց. "Ստուգումները վկայում են, որ մենք կկարողանայինք գրեթե բոլորին փրկել, եթե տեղադրված լինեին ազդանշանային սարքեր"։
Նորից հիշեցնենք, թե ինչ սարքերի մասին է խոսքը։ Դրանք ճապոնա–չինական տեխնոլոգիայով արտադրվող ազդանշանային եւ անջատիչ սարքեր են։ Ազդանշանայինը տեղադրվում է խոհանոցում, անջատիչ կափույրը՝ գազի խողովակի մուտքի վրա (ներսում կամ դրսում)։ Շմոլ եւ մեթան գազերի առկայության դեպքում ազդանշանային սարքը ձայնային ազդանշան է արձակում, ապա ավտոմատ հրահանգով անջատիչ կափույրը փակում է գազի մուտքը բնակարան։ Սարքը գործում է էլեկտրասնուցմամբ։ Անվտանգության այդ համակարգը (երկու սարքից բաղկացած) գործում է նաեւ բնակարանում հրդեհի դեպքում։ Ջերմաստիճանի 70 աստիճանից անցնելու դեպքում նույն կերպ ավտոմատ փակում է գազի մուտքը եւ թույլ չի տալիս, որ հրդեհը բարդանա նաեւ գազի միջամտությամբ։ Աշոտ Հովսեփյանի տեղեկացմամբ, ազդանշանային սարքն ունի նաեւ "սեւ արկղ"։ Դրանում գրանցվում է տեղեկություն այն իրավիճակի մասին, որ նախորդել է վթարին։ Հետագայում, անհրաժեշտության դեպքում, կարելի է ուսումնասիրել գրանցված տեղեկությունը եւ լուծել հնարավոր վեճը (եթե կա այդպիսին)։ Սարքը համարվելու է ընկերության սեփականությունը եւ անվճար է տեղադրվելու։ Բնակչի պարտականությունն է պահպանել այն։ Փոխտնօրենը նշեց, որ յուրաքանչյուր բնակարանում մեկ սարք է տեղադրվում (անվճար)։ Իսկ եթե բնակիչը ցանկանում է լրացուցիչ սարք տեղադրել, ապա դրա համար պարտավոր է վճարել։ Գինը մոտ 10000 դրամ է։ Աշոտ Հովսեփյանը շեշտեց, որ եթե այդ սարքերը տեղադրող մասնագետները կփորձեն մեկ սարքի համար ինչ–որ վճար պահանջել, ապա հարկ է տեղեկացնել ընկերությանը։ Սարքերի արժեքը մտցվելու է գազի սակագնի մեջ, այն էլ (ըստ փոխտնօրենի) էականորեն չի արտահայտվելու։
Մասնագիտական խորհուրդ էլ հնչեցրեց փոխտնօրենը. եթե գազով աշխատող մի քանի սարք կա բնակարանում, արդարացված կլինի սենյակների դռները բաց պահելը, որպեսզի օդի շրջանառություն կատարվի, եւ ազդանշանային սարքը «ընկալի» գազի արտահոսքը։ Նույնը նաեւ լոգարանների մասին. դռները պետք չէ, որ հերմետիկ փակվեն։ Որքան լավ է օդի շրջանառությունը, այնքան անվտանգ է բնակարանը։ Բազմահարկ շենքերի՝ անվտանգության սարքերով ապահովումը կտեւի մեկ տարի։ Դա ենթադրում է 250—300 հազար բաժանորդի անվտանգություն։ Երկրորդ փուլը՝ 6—8 ամիս, կընդգրկի շենքերի շքամուտքերում, հատկապես հերմետիկ փակվող դռներ եւ պատուհաններ ունեցող, այդպիսի սարքերի տեղադրումը։ Իսկ երրորդ փուլում անվտանգության սարքեր կտեղադրվեն մասնավոր (առանձին) տներում։ Այստեղ եւս մոտ 300 հազար բաժանորդ կա։ Այս փուլը կսկսվի 2009թ. վերջին եւ կավարտվի 2010—ին։ Այսպիսի հերթականությունը պայմանավորված է շենքերում բնակվողների մեծ թվով եւ վթարի դեպքում հետեւանքների անհամեմատ ծանրությամբ։
Մի կարեւոր հանգամանք եւս. վերոնշյալ սարքերը պարտադիր պետք է տեղադրվեն, եւ բնակիչը չի կարող հրաժարվել դրանցից։ Նա նաեւ չի կարող որոշել, թե որտեղ պետք է դրվի։ Տեղադրում են մասնագետները։ Դրանցից հրաժարվելու դեպքում բաժանորդը կզրկվի գազամատակարարումից, քանի որ "շենքի ճակատագիրը չի կարող կախված լինել մեկ բնակչից",–ասում է Աշոտ Հովսեփյանը։ Նա նշեց նաեւ, որ առաջին հերթին անվտանգության սարքերը կտեղադրվեն հին, ավտոմատ անջատիչ չունեցող գազասարքեր ունեցող բնակարաններում, ինչպես նաեւ այնպիսիներում, որտեղ բնակվում են որոշ ռիսկային խմբերի բնակիչներ։
Պետրոս ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ
14 նոյեմբերի 2008թ.
"Հայաստանի Հանրապետություն"
ՆԵՐԴՐՎՈՒՄ Է ԱՆՎՏԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳ
Սարքերի տեղադրումը՝ դեկտեմբերի 1—իցԻնչպես նախօրոք տեղեկացվել էր, ներտնային գազասպառման անվտանգության ապահովման համար "ՀայՌուսգազարդ" ընկերությունը ծրագրել է բնակարաններում տեղադրել անվտանգության համակարգեր։ Ահա եւ այս տարվա դեկտեմբերի 1—ից կսկսվի այդ համակարգերի տեղադրման գործընթացը։ Այս մասին երեկ լրագրողների հետ հանդիպմանը տեղեկացրեց "ՀայՌուսգազարդ" ընկերության տեխնիկական վարչության պետ Հրանտ Թադեւոսյանը։ Ասենք, որ գազասպառման համակարգերում անտվանգության բարձրացման եւ պատահարների կանխարգելման նպատակով համապատասխան սարքերի տեղադրման վերաբերյալ ՀՀ կառավարությունը որոշում է կայացրել դեռեւս 2007թ. փետրվարին, ապա եւ՝ 2008թ. հունվարին։ Անցած ժամանակամիջոցում կատարված նախապատրաստական աշխատանքների արդյունքում այսօր ընկերությունը պատրաստ է ներդնել անվտանգության համակարգերը։ Հայտարարված մրցույթին մասնակցել են արտասահմանյան երեք հայտնի ընկերություններ, եւ գնանշման արդյունքներով նախապատվությունը տրվել է չինական "Puhal corporation" ընկերությանը։ Վերջինիս եւ "ՀայՌուսգազարդ"–ի միջեւ կնքված պայմանագրի համաձայն՝ Հայաստան կներկրվի 250 հազար հատ սարք՝ վթարային անջատիչ կափույրներ եւ այրվող գազերի ազդանշանային սարքեր։ Եթե նկատի առնենք, որ Հայաստանում գազ օգտագործող բաժանորդների թիվը ավելի քան 600 հազար է, ապա 250 հազար հատ սարքեր լիովին չեն կարող բավարարել պահանջարկը։ Սակայն բանն այն է, որ այդ խմբաքանակը նախնական է, եւ կարող է հետագայում փոխվել։ Հրանտ Թադեւոսյանի տեղեկացմամբ, այդ սարքերի տեղադրման գործընթացը կսկսվի բազմաբնակարան շենքերից։ Առաջին հերթին ուշադրության կարժանանան ռիսկային համարվող քաղաքացիները (ծեր, հաշմանդամ, միայնակ), որոնց զգոնության պակասի պատճառով նրանց բնակարանները (բնականաբար, եւ շենքերը) վտանգվելու առավել մեծ ռիսկ են պարունակում։ Նախատեսվում է բոլոր բազմաբնակարան շենքերում անվտանգության սարքերի տեղադրումն ավարտել 2008—2009 թվականների ընթացքում։ Դրանից հետո հերթը կհասնի անհատական տներին։ Ի դեպ, սարքերի տեղադրման համար բնակիչը կանխիկ չի վճարում, դրա արժեքը կմտցվի սպառվող գազի տարիֆային գնի մեջ։ Իսկ թե կոնկրետ ինչքան է լինելու այդ արժեքը, դեռեւս պարզ չէ. ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովում հարցը քննարկման ընթացքում է։ Համենայն դեպս, ընկերության ներկայացուցիչը հավաստեց, որ այդ արժեքը բնակիչը սահուն կերպով է վճարելու եւ նկատելի փոփոխություն չի զգալու։ Ասենք, որ երկու տարում անվտանգության համակարգի տեղադրման համար ընկերությունը ներդնելու է 7,5 մլրդ դրամ (5,4 մլրդ դրամը՝ 2009թ. բաժինն է)։ Ի՞նչ են ներկայացնում իրենցից տեղադրվելիք սարքերը։ Դրանք երկու տեսակի են՝ բնակարանների, արտադրական եւ հասարակական շինությունների համար։ Իսկ սկզբունքը նույնն է. այրվող գազերի ազդանշանային սարքը ազդարարում է մեթան եւ շմոլ գազերի, ինչպես նաեւ բնակարանում բարձր ջերմաստիճանի (հրդեհի դեպքում) առկայությունը, իսկ վթարային անջատիչ կափույրը, որ տեղադրվում է բնակարան մտնող գազի խողովակի (մուտքի) վրա, կրիտիկական պահին ավտոմատ փակում է գազի մուտքը բնակարան՝ կանխելով վթարը։ Ասուլիսին ներկա «Puhal corporation» ընկերության գլխավոր տնօրեն Նյու Ջյուն տեղեկացրեց, որ այս օրերին իրենց մասնագետները "ՀայՌուսգազարդ" ընկերության հետ քննարկել են սարքերի տեղադրման օպտիմալ սխեմաները։ Ինչպես նաեւ եկել են ընդհանուր համաձայնության, որ տեղում ստեղծվի անվտանգության համակարգերի սերվիսային կենտրոն, որը թույլ կտա յուրաքանչյուր հինգ տարին մեկ փոխել սարքերի գազազգայուն տարրերը, ինչպես նաեւ հնարավորություն կտա ազդանշանային սարքերի միաժամանակյա համակարգչային ախտորոշում իրականացնել։ Հրանտ Թադեւոսյանի հավաստմամբ, արդեն իրենք ունեն աշխատանքներն իրականացնող բրիգադներ, որոնց աշխատակիցներն ստացել են համապատասխան ուսուցում։ Ըստ նրա, սարքավորումների առաջին խմբաքանակը՝ 33 հազար հատ, Հայաստան կմտնի նոյեմբերի 19—ին։ Հրանտ Թադեւոսյանը հավաստեց նաեւ, որ անվտանգության համակարգերի տեղադրման այս ծրագիրը իր լայնամասշտաբության առումով աննախադեպ է աշխարհում։ Պետրոս ՍԱՐՈՒԽԱՆՅԱՆ
|
|
|
